Glossarium – KennisNL

Name: KennisNL Maritieme Historie B.V.
Address: Schiedamsedijk 44, Rotterdam, ZH, 3011 ED, NL
Telephone: +31 10 307 6641
Price range: €€

Het glossarium is de unieke naslagmodule van deze site: de woorden zonder welke een gesprek over de Rotterdamse haven en de scheepsbouw scheef gaat. KennisNL Maritieme Historie gebruikt deze lijst in elke leerlijn. Bram Hermans vult haar aan wanneer een groep een term introduceert die elders iets anders betekent. Dit is geen woordenboek van de hele zeevaart. Het zijn de begrippen die op de Schiedamsedijk, op Heijplaat en op de Maasvlakte daadwerkelijk voor verwarring zorgen.

Scheepsmodel, kompas en touwwerk op een studietafel voor maritieme begrippen in Rotterdam — Een glossarium legt de woorden vast voordat de wandeling begint, anders wijst iedereen naar iets anders.

Begrippen die u op deze site in één betekenis tegenkomt

Term	Betekenis in onze leerlijnen	Niet verwarren met
Nieuwe Waterweg	Gegraven vaarweg door de duinen bij Hoek van Holland, plan Caland, bevaarbaar in 1872	Een natuurlijke rivierarm
Stadshaven	Bekkens in of direct tegen de binnenstad, zoals Leuvehaven en Wijnhaven	Elke kade in de gemeente Rotterdam
Helling	Schuine bouwplaats waar een schip wordt gebouwd en te water gelaten	Een dok
Droogdok	Afsluitbaar bassin waarin een schip droog wordt gezet voor reparatie of bouw	Een gewone kade
RDM	Rotterdamsche Droogdok Maatschappij, werf op Heijplaat, opgericht in 1902	De huidige campus als geheel
HAL	Holland-Amerika Lijn, passagiers- en vrachtlijn, vertrek vooral Wilhelminakade	Elke rederij in Rotterdam
Kraanbaan	Lange rail of baan voor container- of stukgoedkranen langs de kade	Een losse hijskraan
Landaanwinning	Nieuw land in zee of rivier, zoals de Maasvlaktes	Opspuiten van een bestaand terrein in de stad
Diepgang	Hoe diep een schip in het water steekt, historische reden voor diepere bekkens	De diepte van de rivier op zich
Loods	De persoon die een zeeschip de rivier en de haven binnenbrengt	Een loods als gebouw op een werf
Sleepboot	Boot die zeeschepen assisteert bij het afmeren en verhalen	Een binnenvaartschip met lading
Stukgoed	Lading in eenheden die apart worden geladen, vóór de container dominant	Bulk als graan of olie

Wij laten termen staan die in Rotterdam een lokale lading hebben. „Dok” in een gesprek op Heijplaat is bijna altijd een droogdok van de RDM, niet een woningdok of een jachthaven. „De vlakte” in een gesprek met oudere havenmensen kan de eerste Maasvlakte zijn, terwijl een jongere collega Maasvlakte 2 bedoelt. Het glossarium dwingt u dat te vragen. Definities die in de havenhistorie of de scheepsbouwmodule terugkomen, wijken niet af van deze tabel. Als een bron een ander jaartal geeft, wint de bron en passen wij de tabel aan, niet andersom.

Hoe u het glossarium in een sessie gebruikt

Aan het begin van een leerlijn krijgen deelnemers tien termen, niet vijftig. Zij moeten er drie in een zin gebruiken over een plek die zij die week hebben gezien. Aan het eind leveren zij één term in die ontbrak, met een voorgestelde definitie en een bron. Zo groeit de lijst vanuit de groepen in plaats van vanuit een encyclopedie. Publieke versie op deze pagina blijft beknopt. De werkversie in de reader is langer en bevat de vindplaatsen.

Oefening: één woord, twee eeuwen

Kies „kade”. Beschrijf de Leuvehaven in de negentiende eeuw en een containerkade op de Maasvlakte. Zelfde woord, ander schip, andere arbeid.

Oefening: het verboden synoniem

Schrap „haven” een alinea lang en dwing uzelf tot bekken, kade, werf of waterweg. U merkt meteen waar uw zin leeg was.

Veelgestelde vragen

Mag ik deze lijst overnemen in een publicatie?

De korte tabel mag u citeren met bronvermelding KennisNL Maritieme Historie en een link naar deze pagina. De uitgebreide reader is materiaal voor deelnemers en niet vrij herbruikbaar.

Nemen jullie ook Engelse haventermen op?

Alleen wanneer Rotterdamse bronnen ze gebruiken, zoals deepsea of terminal. De leertaal blijft Nederlands. Een Engels synoniem zetten wij erbij als de verwarring daar vandaan komt.

Staat elk Rotterdams bekken erin?

Nee. De lijst is een werkinstrument, geen gazetteer. Bekkens behandelen wij in de havenhistorie, niet als woordenboeklemma’s.

Hoe vaak wijzigt de lijst?

Wanneer een bron een definitie onderuit haalt, of wanneer twee groepen achter elkaar dezelfde verwarring tonen. De pagina vermeldt geen versienummer; de reader wel.

Werkgebied Rotterdam en havenwijken

Leerlijnen, archiefsessies en werfwandelingen vertrekken vanaf de Schiedamsedijk en lopen de stad en de haven in. Onderstaande wijken en kernen zijn routes die wij daadwerkelijk gebruiken, geen willekeurige plaatsnamen.