Een werfroute is geen stadswandeling met anekdotes bij elke lantaarn. Het is een leerlijn in de buitenlucht: vier vaste trajecten in Rotterdam waarop u een eeuw haven en scheepsbouw kunt aanwijzen zonder het besloten terrein van een terminal te betreden. KennisNL Maritieme Historie vertrekt vanaf de Schiedamsedijk. Bram Hermans loopt mee, met een kaart uit het jaar dat de kade zijn eerste functie had en een kaart van nu. Het verschil tussen die twee kaarten is de les.
Route één is het Scheepvaartkwartier: Veerhaven, Westerkade, Parkkade. Hier zaten de kantoren, niet de hellingen. U leert het verschil tussen een rederijgevel en een werf. Route twee is Delfshaven: de voorhaven van Delft, de vertrekherinnering van de Pilgrim Fathers in 1620 met de Speedwell, en een haven die nooit de Maasvlakte is geworden. Route drie is de zuidoever: Katendrecht, de ss Rotterdam aan het derde Katendrechtse Hoofd, en de Wilhelminakade als voormalige passagierskade. Route vier is Heijplaat: tuindorp en RDM-terrein voor zover openbaar, als les in wat een werfgemeenschap is wanneer de nieuwbouw stopt. Die vierde route hoort bij de module Scheepsbouw.
Wat u onderweg noteert
Elke stop heeft drie vragen. Wat is de oudste functie van deze kade. Welk schip of welke lading maakte die functie overbodig. Wat doet het gebouw vandaag, en liegt de gevel daarover. Deelnemers schrijven één zin per stop. Aan het eind van twee uur heeft u geen fotoreportage, maar een leesbare kade. Wie daarna de zeewaartse schaal wil begrijpen, gaat niet verder lopen tot de Maasvlakte — dat kan niet — maar opent de module Maasvlakte met de stadshaven nog in de benen.
| Route | Duur | Wat u kunt aanwijzen |
|---|---|---|
| Scheepvaartkwartier | 2 uur | Rederijkantoren, Veerhaven, de maat van een binnenhaven |
| Delfshaven | 2 uur | Voorhaven, sluisgedachte, vertrek van 1620 in context |
| Katendrecht en Wilhelminakade | 2,5 uur | Passagierskade, ss Rotterdam, woonwijk op voormalige haven |
| Heijplaat | 3 uur | Tuindorp, dok, hergebruik van de RDM-site |
Groepen hebben een maximum van vijftien personen. Kinderen onder de twaalf alleen onder begeleiding van de school of de ouders; de route is inhoudelijk op volwassenen en oudere leerlingen geschreven. Wij lopen niet op kademuren, niet in werkende havenbekkens en niet bij gladheid zonder alternatief. Een binnenvariant met archiefbeelden bestaat voor dagen waarop de kade dicht moet.
Routekaart als eindopdracht
U tekent vijf stops op een actuele kaart en schrijft bij elke stop de verdwenen functie. Dat blad is het bewijs dat de wandeling een leerlijn was.
Combinatie met archief
Een week voor de tocht bekijkt u één foto van dezelfde kade. Op de dag zelf zoekt u het standpunt terug. De oefening staat ook in Archiefwerk.
Veelgestelde vragen
Zijn de routes openbaar toegankelijk?
Ja. Wij blijven op openbare kades en paden. Heijplaat en de RDM-omgeving lopen wij alleen waar bezoekers mogen komen. Besloten terminals vallen erbuiten.
Gaat u ook bij regen?
Lichte regen wel. Onweer, storm of glad ijs op de kade niet. Dan schuiven wij op of werken wij binnen met hetzelfde programma.
Mag ik de route zelf lopen zonder gids?
De routebeschrijvingen zijn na een gevolgde module van u. Een losse zelfbouw-gids zonder sessie leveren wij niet, omdat de kaart zonder de vragen weinig uitlegt.
Is dit een toeristische rondvaart?
Nee. Er is geen boot inbegrepen. Waar een openbare veerpont de route verkort, gebruiken wij die als vervoer, niet als attractie.
Werkgebied Rotterdam en havenwijken
Leerlijnen, archiefsessies en werfwandelingen vertrekken vanaf de Schiedamsedijk en lopen de stad en de haven in. Onderstaande wijken en kernen zijn routes die wij daadwerkelijk gebruiken, geen willekeurige plaatsnamen.
- Scheepvaartkwartier
- Delfshaven
- Feijenoord
- Katendrecht
- Heijplaat
- Charlois
- Kralingen-Crooswijk
- Hoek van Holland
KennisNL Maritieme Historie B.V.
Uw aanspreekpunt: Bram Hermans
Schiedamsedijk 44
3011 ED Rotterdam
Telefoon: +31 10 307 6641
E-mail: [email protected]